وليمه خوردن و داوري درست کردن، با هم جمع نمي شوندامام علی(ع)      
به‌روز شده در: ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۶ - ۱۲:۱۳
پربیننده ترین
کد خبر: ۸۸۵۲
تاریخ انتشار: ۰۷ بهمن ۱۳۹۵ - ۱۴:۵۳
ولايت مطلقه فقيه يعنى چه و فرق آن با ولايت فقيه چيست؟ ولايت مطلقه فقيه چگونه توجيه مى شود؟ و آيابه استبداد و ديكتاتورى نمى انجامد؟
ولايت مطلقه فقيه يعنى چه و فرق آن با ولايت فقيه چيست؟ ديگر اينكه ولايت مطلقه فقيه چگونه توجيه مى شود؟ و آيابه استبداد و ديكتاتورى نمى انجامد؟

پایگاه خبری تحلیلی غریو/ «ولايت فقيه» تعبير عامى است كه به «مطلق» و «مقيد» تقسيم پذير است. بنابراين «ولايت مطلقه فقيه»، از نظر مفهومى يكى از اقسام «ولايت فقيه» شناخته مى شود. البته معنايى كه به طور معمول امروز، از كاربرد واژه «ولايت فقيه» استفاده مى شود، همان «ولايت مطلقه فقيه» است و با آن تفاوتى ندارد. راز اين مسئله، در توضيح معناى آن آشكار خواهد شد.
ولايت مطلقه فقيه در فقه شيعه به دو معنا استعمال مى شود:
1. ولايت فقيه، منحصر به ولايت بر قضا، محجورين و ... نيست؛ بلكه شامل زعامت و رهبرى سياسى و اجتماعى نيز مى شود.
2. اختيارات «ولى امر» در زمامدارى منحصر به اجراى احكام اوليه و  ثانويه نيست؛ به عبارت ديگر وظيفه او، رهبرى جامعه به گونه اى است كه مصالح جامعه، در پرتو هدايت هاى الهى، به خوبى تأمين شود و نيازمندى هاى متنوّع و تغييرپذير جامعه، در شرايط مختلف تفويت نشود و جامعه از رشد و ترقى باز نماند.
از اين رو اگر در شرايط ويژه اى، يكى از مصالح و نيازمندى هاى جامعه با يكى از احكام اوليه در تزاحم قرار گرفت؛ در چنين صورتى «ولى فقيه» بايد بين آن دو مقايسه كند. پس اگر مسئله اى كه با حكم اولى در «تزاحم» قرار گرفته، داراى مصلحتى برتر براى جامعه باشد؛ در اين صورت ولى فقيه مى تواند، آن حكم اوليه را موقتا تعطيل كند و مصلحت برتر جامعه را بر آن مقدم بدارد.
به عنوان مثال در فقه اسلامى، تخريب مسجد حرام است. اكنون اگر به تخريب مسجدى جهت خيابان كشى حاجت افتاد، چه بايد كرد؟ ديدگاه مخالف «ولايت مطلقه» بر آن است كه صرف مصلحت اهم اجتماعى، مجوز تخريب مسجد نيست و تا زمانى كه كار به ضرورت نرسد، نمى توان دست به اين كار زد؛ ليكن بر اساس نظريه «ولايت مطلقه»، لازم نيست حكومت اسلامى آن قدر صبر كند كه براى جامعه، مشكلات زيادى فراهم شود و كارد به استخوان برسد؛ آن گاه از سر ناچارى و براى خروج از بن بست و انفجار اجتماعى، مسجد را تخريب كرد؛ بلكه در اين صورت هميشه از قافله ى تمدن عقب خواهيم ماند و همواره در مشكلات دست و پا خواهيم زد و شارع مقدس، به چنين چيزى راضى نيست. از آنچه گذشت روشن مى شود كه:
اولاً ولايت مطلقه فقيه از قواعد رافع تزاحم است؛ يعنى، مطلق بودن ولايت گره گشا در تزاحم احكام و مصالح اجتماعى است و نشانه واقع نگرى اسلام در برخورد با مقتضيات زمان است.
ثانيا ولايت مطلقه خود، مقيد به قيودى است نه اينكه از هر حيث مطلق باشد. اين قيود عبارت از اين است كه:
يك. او بايد مجرى احكام الهى باشد و حق ندارد خود سرانه و  دلخواهانه عمل كند؛ بلكه اين فلسفه اصلى ولايت فقيه است.
دو. مصالح جامعه را بايد رعايت كند.
سه. در زمانى مى تواند حكم اولى شرعى را موقتا تعطيل كند كه با يكى از مصالح اهم جامعه، در تزاحم باشد؛ نه با خواست و ميل يا مصلحت شخصى و يا مصلحتى در رتبه فروتر از حكم اولى شرعى.
اكنون اگر واقع بينانه بنگريم، درخواهيم يافت كه «ولايت مطلقه» ـ به معنايى كه گذشت ـ يكى از مهم ترين راه حل هايى است كه اسلام براى خروج از بن بست ها در عرصه ى تزاحم مصالح اجتماعى پيش بينى كرده و بدون آن حكومت با مشكلات زيادى رو به رو خواهد شد. استاد مطهرى اينگونه اختيارات را اختيار دادن به جامعه اسلامى دانسته و آن را يكى از رموز جاودانگى اسلام به شمار مى آورد.1 از طرف ديگر اين مقدار از اختيارات در هر حكومتى وجود دارد؛ بلكه حاكمان ديگر كشورها از اختياراتى بسيار بيشتر از اختيارات ولى فقيه بهره مند مى باشند.2
از آنچه گذشت روشن مى شود كه «مطلقه بودن» به معنايى كه ذكر شده، هيچ پيوندى با «ديكتاتورى و استبداد» ندارد. آنچه موجب توهم ديكتاتورى شده، تشابه لفظى «ولايت مطلقه» با «رژيمهاى مطلقه» (Absolutisic) است كه در آن حاكم مطلق العنان است. در حالى كه مطلقه در معناى فوق، اساسا با آن متفاوت است. از اين رو حضرت امام خمينى (قدس سره)  فرمودند: «ولايت فقيه ضد ديكتاتورى است».3

پی نوشت ها
-----------------
1- براى آگاهى بيشتر نگا: مطهرى، مرتضى، ختم نبوت، ص 64ـ65؛ قم؛ صدرا، چاپ نهم، 1374.
2- براى آگاهى بيشتر ر.ك: جوان آراسته، حسين، مبانى حكومت دينى، صص 35ـ38.
3- صحيفه نور، ج 10، ص 306.






انتهای خبر/

مطالب مرتبط
نام:
ایمیل:
* نظر: